ادرارسوختگي يا درماتيت كهنه بچه، از شايع‌ترين انواع درماتيت در نوزادان است كه به صورت يك التهاب پوستي حاد و گذرا بروز مي‌كند و مي‌تواند به سوختگي، خارش و در نتيجه برهم خوردن آرامش و خواب نوزاد منجر شود. يكي از شايع‌ترين عوارض ادرارسوختگي، عفونت‌هاي باكتريايي و قارچي موضعي است كه آن هم از رطوبت، گرما و قليايي بودن محيط، ناشي مي‌شود و عوارض جدي‌تري به دنبال دارد. در نتيجه، در رابطه با اين مساله پيشگيري كه بسيار هم آسان است، از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار است...

اگر شيرخوار شما بثورات پوشكي داشته باشد، حتما قادر خواهيد بود آن را تشخيص دهيد. مقداري از پوست پوشيده شده توسط پوشك كه احتمالا منطقه تناسلي، چين‌هاي نواحي ران‌ها و كفل‌ها را شامل مي‌شود، قرمز و ملتهب بنظر مي‌رسند. نواحي درگير ممكن است خشك يا مرطوب باشد و گاهي اوقات حالت عرق سوز دارد. اگر بثورات پوشكي واقعي درمان نشوند، ممكن است به عارضه خطرناكتري تبديل شود. براي مثال، عفونت قارچي يا عفونت باكتريايي. عفونت‌هاي قارچي، بيشتر در شيرخواراني كه داروهاي آنتي‌بيوتيكي دريافت مي‌كنند ديده مي‌شود، اين داروها باكتري‌هاي خوب را كه در حالت طبيعي در روده وجود داشته و مانع رشد مخمرها مي‌شوند، از بين مي‌برند. عفونت هاي قارچي اكثرا به صورت نقاط قرمز ريز شروع شده و سپس در اثر تكثير و تجمع، به دمل‌هاي چركي قرمز توپر تبديل مي‌شوند. عفونت‌هاي باكتريايي هم ممكن است با تب همراه باشند و معمولا ضايعات ترشح دار زرد رنگ يا كورك‌هاي چركي ايجاد مي‌كنند.

الف- مواد طبيعي غير شيميايي :
اكثر كرمهاي مارك دار موجود در لوازم سيسموني از اين دسته هستند كه بدون نسخه پزشك قابل تهيه مي باشند. اين كرمها حاوي مواد و پايه هاي نرم كننده و مرطوب كننده اند. ماده موثره غالب آنها زينك اكسايد يا اكسيد دو زنگ يا همان اكسيد روي مي باشد. اين ماده خاصيت قابض دارد در واقع منقبض كننده عروق و مويرگهاي خوني منطقه بوده ايجاد خاصيت ضد التهاب ميكند در نتيجه درد حاصل از سوختگي را هم التيام مي بخشد. از اين ماده جادويي مي توان در انواع سوختگيها استفاده كرد . توجه كنيد پودر اكسيددوزنگ جذب پوست نشده و به صورت يك لايه سفيدرنگ اصطلاحا ماسيده ميشود . تيوبهاي 30 گرمي زينك اكسايد در داروخانه ها در اختيار شماست.
گروهي از عصاره هاي گياهي نيز خاصيت ضدالتهابي دارند كه از آنها نيز در درمان ادرارسوختگي استفاده ميگردد. معروف ترين اين گروه گياه كالاندولا است كه خاصيت اعجازانگيزش در درمان التهاب باعث شده مصرف پماد كالاندولا در بخش اطفال بيمارستانها از زينك اكسايد پيشي بگيرد. پماد كالاندولا با همين نام به صورت پمادهاي 15 گرمي در داروخانه ها موجود بوده و بدون نسخه و تجويز پزشك نيز قابل تهيه است.
عصاره گياه جوجوبا ، آووكادو و بابونه نيز خاصيت ضدالتهاب دارند كه نسبت به كالاندولا گرانقيمت تر هستند ولي تركيب اين سه گياه در اكثر كرمهاي ضد ادرار سوختگي وجود داشته و در درمان آن معجزه ميكنند.
ويتامين هاي آ و د اثر التيام بخشي دارند و در غالب موارد استفاده از آنها سبب پيشگيري از اين عارضه نيز ميگردد . پماد ويتامين آ+د براي درمان سوختگي ناشي از ادرار بسيار تجويز ميشود. ضمنا وجود وازلين به عنوان پايه در اين پماد، خشكي ناشي از التهاب راهم درمان ميكند.
روغن ماهي از رايج ترين روغنهاي طبيعي براي درمان اين عارضه است. وجود ويتامين آ و د طبيعي در آن خاصيت بهبودبخشي آن را دوچندان كرده است. به طوريكه انواع پمادهاي سوختگي موجود در داروخانه ها حاوي مقادير اين روغن همراه با تركيبات اكسيددوزنگ و ويتامين آ+د هستند. شما مي توانيد پماد سوختگي را با همين نام و بدون نياز به نسخه پزشك از داروخانه ها تهيه كرده در انواع سوختگيها به كار بريد.
ب- مواد دارويي شيميايي:
اين گروه به سه دسته عمده تقسيم مي شوند. استفاده از هر سه دسته بايد با تجويز و تحت نظر پزشك صورت گيرد. توجه كنيد خاصيت درماني اين گروه بسيار قوي تر است اما مصرف طولاني و بدون تجويز پزشك مي تواند ايجاد عارضه و عادت كند در صورتي كه مواد طبيعي موجود در گروه الف محدوديت زماني و تجويزي ندارند.
گروه اول : كورتيكواستروئيدها كه همگي با نام عمومي كورتون آنها را مي شناسيم. كورتونها مواد بسيار موثري در درمان انواع التهابها مي باشند. كورتونها به صورت انواع قرص، آمپول و پماد و كرم و لوسيون در بازار دارويي وجود دارند كه انواع موضعي آنها در درمان سوختگيها كاربرد دارد. اثر آنها بسيار سريع و باورنكردني است به طوريكه اكثر مادران با ديدن اثر خارق العاده آنها مشتري دائمي مصرفشان ميشوند كه كاري بسيار نادرست و گاها خطرناك است. كورتونهاي رايج در درمان ادرارسوختگي شامل كرمها يا پمادهاي بتامتازون ، هيدروكورتيزون ، تريامسينولون ، فلوئوسينولون ، كلوبتازول و انواع تركيبي حاوي اين مواد هستند. استفاده طولاني مدت آنها ايجاد عادت و كاهش اثر درماني و در اصطلاح عام نازك شدن پوست ميكند حتي در مواردي كه دارو جذب بدن ميشود عوارض مصرف كورتونها گسترده تر و خطرناك تر ميگردد. عوارضي مانند پوكي استخوان يا كم كاري غده فوق كليه از عوارض خطرناك مصرف طولاني مدت اين دسته است.
گروه دوم : داروهاي ضد قارچ هستند. همانطور كه گفتيم محيط مرطوب تاريك و بدون جريان هواي درون پوشك محيط بسيار مساعدي جهت رشد انواع قارچها و هاگهايشان است و اين عوامل ايجاد التهاب و خارش ميكنند. داروهاي ضد قارچ نيز انواع خوراكي و موضعي دارند كه انواع موضعي مشهور آنها در درمان التهابات قارچي پوستي شامل كلوتريمازول و نيستاتين مي باشند كه غالبا اين گروه را همراه با كورتونها تجويز ميكنند. مصرف طولاني مدت و بدون توصيه پزشك اين دسته نيز مقاومت به دارو ايجاد ميكند و ضايعه گسترده تر ميشود.
گروه سوم : آنتي بيوتيكها هستند كه معمولا فاز آخر درماني مي باشند يعني زماني كه ضايعه به داروها پاسخ درماني نداده و التهاب تبديل به عفونت شده است. آنتي بيوتيكهاي موجود و رايج در بازار دارويي ايران تتراسيكلين و جنتامايسين هستند . گمان كنم اكثر شما دوستان اثرات ناخواسته مصرف طولاني مدت و نا بجاي آنتي بيوتيكها را خيلي خوب ميدانيد. مقاومت به دارو شايع ترين عارضه مصرف نادرست آنتي بيوتيكهاست.
در بازار دارويي ايران پماد تركيبي شامل كورتون، ضد قارچ و آنتي بيوتيك موجود است كه كاربرد وسيع و نسبتا اختصاصي در درمان ادرارسوختگي پيدا كرده است : تريامسينولون ان ان حاوي تريامسينولون (كورتون) + نيستاتين (ضدقارچ) + نئومايسين (آنتي بيوتيك)